پشت‌پرده سفر جنجالی ولیعهد عربستان به آمریکا

مهاباد/بالویز/سیاسی–یادداشت/ پشت‌پرده سفر جنجالی ولیعهد عربستان به آمریکا چیست؟

سفر اخیر محمد بن‌سلمان ولیعهد عربستان به آمریکا با وعده سرمایه‌گذاری یک تریلیون دلاری، در حالی که این کشور با کسری بودجه ۶۵ میلیارد دلاری مواجه است، پرسش‌های جدی درباره اهداف پشت‌پرده این حضور را ایجاد کرده‌است. سفری که هم‌زمان با نادیده‌گرفتن پرونده قتل خاشقجی و تلاش ریاض برای خرید جنگنده‌های اف‌۳۵ همراه شده‌است.

سفر محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به ایالات متحده که اخیراً انجام شد، با استقبال کم‌سابقه مقامات آمریکایی و حمایت ویژه دونالد ترامپ همراه بود. حضور چهره‌هایی مانند کریستیانو رونالدو در هیأت همراه نیز به این سفر جنبه نمایشی و تبلیغاتی بیشتری بخشید و آن را در سطح رسانه‌ای برجسته کرد. اما پشت این نمایش پرزرق‌وبرق، پرسش‌های مهمی درباره اهداف واقعی و پیامدهای آن برای عربستان و منطقه وجود دارد.

محمد بن‌سلمان هنوز از زیر سایه اتهامات مربوط به قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد سعودی، خارج نشده‌است. پرونده‌ای که در نخستین دوره ریاست‌جمهوری ترامپ او را در معرض بزرگ‌ترین بحران سیاسی عمرش قرار داد.

با این وجود، در سفر اخیر شاهد بودیم که این مسئله عملاً از سوی واشینگتن نادیده‌گرفته شد. حتی زمانی که یک خبرنگار آمریکایی پرسشی درباره نقش بن‌سلمان در این قتل مطرح کرد، ترامپ بلافاصله مداخله کرد و گفت: «لطفاً مهمان ما را اذیت نکنید.»

این واکنش، ادعای همیشگی آمریکا درباره «حمایت از حقوق بشر و آزادی بیان» را زیر سؤال برد و انتقاد رسانه‌های مطرحی چون واشینگتن‌پست را به دنبال داشته است.

یکی از محورهای اصلی این سفر، اعلام آمادگی عربستان برای سرمایه‌گذاری یک تریلیون دلاری در اقتصاد آمریکا بود.

اما گزارش تازه منتشرشده رویترز نشان می‌دهد عربستان در سال جاری با کسری بودجه ۶۵ میلیارد دلاری روبه‌روست؛ رقمی که تقریباً دو برابر سال گذشته است.

این در حالی است که پروژه‌های بلندپروازانه‌ای مانند شهر هوشمند ۵۰۰ میلیارد دلاری «نئوم» نیز با مشکلات مالی جدی و حتی گزارش‌هایی از توقف بخش‌هایی از آن مواجه شده‌اند.

حال این سؤال اساسی مطرح است که کشوری با چنین بحران بودجه‌ای چگونه می‌تواند وعده سرمایه‌گذاری چند برابر کسری مالی خود در آمریکا را بدهد؟

بسیاری از تحلیلگران، این وعده را بیشتر یک نمایش سیاسی برای تقویت رابطه بن‌سلمان با ترامپ و ایجاد تصویر «قدرت اقتصادی» از عربستان می‌دانند تا یک برنامه اقتصادی واقعی.

محور کلیدی این سفر، تلاش بن‌سلمان برای خرید جنگنده‌های پیشرفته اف‌۳۵ از آمریکا بود؛ موضوعی که ترامپ نیز از آن حمایت کرده‌است.

اما پشت این معامله یک شرط سنگین وجود دارد: عربستان باید روابط خود را با اسرائیل عادی‌سازی کند.

این شرط، هزینه سنگینی برای ریاض در جهان اسلام به همراه خواهد داشت و می‌تواند موقعیت عربستان را به‌عنوان یکی از قدرت‌های جهان عرب با چالش جدی مواجه کند.

از سوی دیگر تجربه امارات نشان‌داده که واشینگتن الزاماً به تعهدات خود پایبند نمی‌ماند. چنان‌که در دوره نخست ترامپ به ابوظبی وعده اف-۳۵ داده شد اما در نهایت تحویل آن به سرانجام نرسید.

حتی اگر عربستان موفق به دریافت این جنگنده‌ها شود، طبق الگوی همیشگی آمریکا، نسخه تحویلی از نظر فناوری پایین‌تر از نسخه مورد استفاده اسرائیل خواهد بود. تا برتری نظامی تل‌آویو حفظ شود.

برخی جریان‌ها تلاش کرده‌اند این سفر را نشانه ارتقای جایگاه عربستان در نظام بین‌الملل و برتری آن نسبت به ایران معرفی کنند. اما واقعیت این است که سیاست آمریکا نسبت به ریاض همواره بر پایه منافع مالی و اقتصادی تعریف شده‌است.

ترامپ بارها عربستان را «گاو شیرده»خوانده و تأکید کرده‌بود که آمریکا باید از این کشور بیشترین بهره‌ مالی را ببرد.

این رویکرد نشان می‌دهد واشینگتن عربستان را نه یک متحد راهبردی، بلکه یک منبع درآمد و یک شریک اقتصادی تابع می‌بیند.

در عمل، آمریکا حتی در حساس‌ترین پرونده‌های امنیتی نیز حاضر‌نشده‌است برای عربستان هزینه راهبردی بدهد.  همین مسئله باعث‌شده ریاض در سال‌های اخیر سیاست «چرخش به شرق» و نزدیکی به چین را به‌عنوان یک گزینه جایگزین دنبال کند.

مهاباد/بالویز/1404/09/11-00:35:52/خبر24617/ س 1266/